“Minder stress geeft letterlijk meer ruimte in je hoofd”

Wat doet constante financiële stress met je brein?

“Constante stress zorgt voor een hoge aanmaak van cortisol, een stresshormoon. Een beetje cortisol is normaal en zelfs nuttig, het helpt je alert te zijn, maar in grote hoeveelheden is het schadelijk. Het tast hersengebieden aan die belangrijk zijn voor je werkgeheugen, voor je flexibiliteit in denken, voor het plannen en voor het controleren van impulsen. Kortom: het raakt direct je veerkracht. En het gaat verder: kinderen groeien in zo’n situatie op in een huis vol spanning. Ze hebben minder ruimte om zich te concentreren, te spelen en te leren. Dat kost energie en belemmert hun ontwikkeling op school én in hun sociale leven.”

Welke hersengebieden hebben het meest te lijden onder stress?

“De hippocampus, een hersengebied diep in het brein, speelt hier een sleutelrol. Ze is essentieel voor geheugen, maar ook voor het remmen van je stresssysteem. Als de hippocampus door aanhoudende stress minder goed functioneert, krijg je een dubbel effect: én geheugenproblemen én te weinig rem op je stresssysteem. Dubbelop dus.

Financiële stress bij ouders werkt bovendien door in het hele gezin. Kinderen voelen die spanning, slapen slechter en hebben minder energie om te leren en mee te doen. Laat je die stress voortduren, dan kan de hippocampus zelfs na 25 jaar nog sporen van schade laten zien. Elke stap die stress vermindert en stabiliteit brengt, is daarom van groot belang.”

Wat vindt u van de aanpak Immerloo Schuldenvrij?

“Dit project, en de bredere aanpak van het Nationaal Programma Arnhem-Oost, is ontzettend belangrijk. Mensen voelen de support: er wordt met hen meegedacht. Ze ervaren minder stress en krijgen letterlijk meer ruimte in hun hoofd. Daardoor slapen ze beter en kunnen ze weer zelf beslissingen nemen, zonder voortdurend overweldigd te worden door de ellende die schulden met zich meebrengen. Het is op alle fronten een fantastisch initiatief.”

Wat doet het met mensen — ook in hun brein — als schulden wegvallen?

“Als je schulden weghaalt, ervaart iemand enorme opluchting. Goede begeleiding, bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van routines die helpen om financieel stabiel te blijven, is heel belangrijk. Dat is langere tijd nodig, want de gevolgen van financiële stress zijn diepgaand, ook in het brein.”

Hoe kun je veerkracht weer opbouwen?

“Veerkracht bouw je vooral in de eerste dertig levensjaren op. Wat je in die periode ontwikkelt, kun je je hele leven inzetten bij tegenslagen. Maar als er langdurig problemen zijn, neemt die veerkracht af. Wanneer schulden minder zwaar drukken, kan dat juist weer een positief effect hebben: de veerkrachtcurve kan omhoog. Vooral bij kinderen in deze gezinnen, bij wie de veerkracht vaak al niet optimaal is, is dat van groot belang. Je moet naast gezinnen gaan staan, kinderen op school ondersteunen en hen meegeven: ik zorg voor jou. Sommige groepen hebben die steun meer nodig dan andere, en die mag je niet meer loslaten.

Het Nationaal Programma Arnhem-Oost laat ook zien: dit is geen korte interventie, maar een langdurige betrokkenheid. Mensen moeten voelen: wij staan naast je, en we laten je niet meer los.”