“Hulp bij schulden moet net zo toegankelijk zijn als naar de huisarts gaan”

Senem is vanaf het eerste begin betrokken bij Immerloo Schuldenvrij. “Er was geen format, geen systeem, niets,” vertelt ze. “We moesten alles zelf opbouwen. Maar dat vond ik juist het leuke – het was nieuw en we mochten het zelf vormgeven.” Vanuit haar ervaring in budgetcoaching en haar passie om mensen met schulden te helpen, stortte ze zich op de uitdaging om orde te brengen in een zee van papieren tassen, ongeopende enveloppen en losse brieven. “Dat eerste rode tasje vol papieren vergeet ik nooit meer,” lacht ze. “Toen dacht ik: waar begin ik aan?”

Adriaan sloot begin 2025 aan bij het team. Hij werkte eerder als sociaal werker en wijkcoach voor toeslagen gedupeerden, en weet uit eigen ervaring wat het betekent om in de schuldsanering te zitten. “Ik ben in 2017 zelf uit de schuldsanering gekomen,” vertelt hij openhartig. “Dat motiveert me nu om te kijken hoe het anders kan. Dit experiment biedt die ruimte.”

Eigen aanpak

Omdat er nog geen vaste werkwijze was, ontwikkelden Senem en haar collega’s in het begin een eigen aanpak voor het benaderen van schuldeisers. “We hebben een standaardbrief opgesteld waarin we kort uitleggen wat het experiment is en vragen om een actuele saldo-opgave. Zo krijgen we snel overzicht over de totale schuldenlast,” vertelt ze.

Sommige partijen reageerden aarzelend, maar de meeste bleken bereid mee te werken. “We hebben vooraf afspraken gemaakt met grote schuldeisers – zoals energiebedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars,” legt Adriaan uit. “Dat helpt enorm. Onze voorstellen krijgen vaak voorrang. Een voordeel voor de schuldeisers is dat wij het geld direct uitkeren in plaats van verspreid over anderhalf jaar zoals in de reguliere schuldhulpverlening.” Bij kleinere en private schuldeisers is meer overtuigingskracht nodig. “We hebben geen officieel NVVK-nummer, dus ze zijn niet verplicht om mee te werken,” zegt Adriaan. “Dan draait het om uitleggen, bellen, volhouden. Gelukkig lukt dat meestal wel.”

Dat het een experiment is, betekent ook dat ze onderweg blijven leren. “We kwamen er gaandeweg achter hoe belangrijk het is om vaste contactpersonen te hebben bij grote organisaties,” vertelt Senem. “Bij het CJIB loopt het bijvoorbeeld goed, omdat we daar nu een directe ingang hebben. Maar bij andere partijen, zoals de Belastingdienst, was dat veel lastiger. Sommige afkoopvoorstellen lagen daar al meer dan een jaar en gingen van de ene naar de andere afdeling. Gelukkig is dat inmiddels ook opgelost.”

Complex en menselijk

Het werk is niet altijd eenvoudig. Soms worden huishoudens ondanks afspraken toch nog lastiggevallen door deurwaarders. “Dat is frustrerend,” zegt Senem. “Niet alleen voor ons, maar vooral voor de mensen zelf. Zij ervaren weer stress, terwijl we juist proberen rust te creëren.” Daar komt bij dat veel schulden complex zijn. “Sommige inwoners hebben vijftig of zestig schuldeisers,” zegt ze. “Dan lijkt het eindeloos. Maar soms is alles binnen een maand geregeld, omdat iedereen goed samenwerkt. Dat geeft energie.”

De ervaringen uit de praktijk laten zien dat schulden vaak niet ontstaan door onverantwoord gedrag. “Veel mensen kunnen hun vaste lasten niet meer betalen – huur, energie, water,” zegt Senem. “Het zijn geen mensen die te veel hebben geshopt, maar gezinnen die structureel te weinig inkomen hebben.”

Adriaan vult aan: “Voor hen is dit experiment een kans om echt opnieuw te beginnen. Je ziet dat schuldenrust mensen ruimte geeft. Zodra die druk wegvalt, komen ze weer in beweging – gaan ze werken, een opleiding doen, of weer plannen maken. Dat is prachtig om te zien.”

Samen met de coaches

De samenwerking met de coaches is belangrijk. “Wij zien vooral de cijfers en documenten, maar via de coaches krijgen we – uiteraard geanonimiseerd – het hele verhaal mee,” vertelt Adriaan. “We zitten bij de casuïstiek-overleggen en horen waar mensen in het dagelijks leven tegenaan lopen – of ze door hun schulden geen zorgverzekering kunnen afsluiten, of dat hun kinderen eronder lijden. Dat helpt om de situatie echt te begrijpen.”

Senem herkent dat. “De coaches zijn de ogen en oren in de wijk. Zij hebben tijd, ze blijven langskomen, bellen aan, houden vol. Dat vertrouwen dat zij opbouwen is de basis van alles. Zonder dat vertrouwen komen de financiële stukken nooit op tafel.” Ze ziet daarin een belangrijk verschil met de reguliere schuldhulpverlening. “Als iemand een paar keer niet open doet, houdt het vaak op. Hier blijven we proberen. Dat maakt het intensief, maar ook menselijker.”

Leren van de praktijk

Het experiment vraagt ook om flexibiliteit. “We hebben veel moeten uitvinden,” zegt Adriaan. “Soms gingen dingen mis – bijvoorbeeld brieven die niet op de juiste plek binnenkwamen bij schuldeisers. Maar door samen te zoeken naar oplossingen, leren we wat wél werkt.” Hij hoopt dat die lessen breder navolging krijgen. “Er zijn nog zoveel mensen met schulden die we niet bereiken, vaak omdat ze het vertrouwen in de hulpverlening kwijt zijn. Als we dat vertrouwen kunnen herstellen, hebben we echt iets gewonnen.”

Toekomst

Wat hopen ze dat het experiment uiteindelijk oplevert? Adriaan denkt even na. “Dat hulp bij schulden net zo vanzelfsprekend wordt als naar de huisarts gaan,” zegt hij. “Zonder taboe, laagdrempelig, dichtbij huis. Zodat mensen weten: ik kan gewoon even binnenlopen en mijn verhaal doen.” Senem knikt. “Dat zou de mooiste uitkomst zijn. Dat mensen niet meer hoeven te wachten tot het echt misgaat, maar op tijd hulp zoeken – omdat ze weten dat het normaal is om hulp te vragen.”

Het werk van de financieel experts

1. Aanmelding: de coach verzamelt de financiële administratie van het huishoudens en stuurt dit na toestemming van het huishouden naar de financieel experts
2. Inventarisatie: de financieel experts vragen saldo-opgaven op bij schuldeisers en brengen alle schulden in kaart.
3. Berekening: op basis van het inkomen berekenen de financieel experts de afloscapaciteit van het huishouden.
4. Afkoopvoorstel: schuldeisers ontvangen een afkoopvoorstel; na akkoord wordt het bedrag direct uitgekeerd.
5. Afronding: Zodra de laatste akkoordmelding binnen is, wordt de laatste schuld betaald – en is het huishouden officieel schuldenvrij.